Allereerst: dank jullie wel. Maar liefst 218 KLC-collega’s namen de tijd om onze peiling over de cultuur rondom ziekmelden, unfitmelden, verzuim en loopbaanontwikkeling in te vullen. Velen van jullie deelden daarbij ook persoonlijke en soms indringende ervaringen.

We vroegen jullie hoe vrij je je voelt om je ziek te melden. Of je weleens bent gaan werken terwijl je eigenlijk ziek of unfit was. Of ziekteverzuim volgens jou gevolgen heeft voor je carrière of doorstroom naar KLM. En uiteindelijk ook de vraag die al langere tijd door de cabine klinkt: is er binnen KLC sprake van een angstcultuur rondom verzuim?

De antwoorden laten een opvallend consistent en op onderdelen confronterend beeld zien. “Het probleem is niet dat je je niet mág ziekmelden. Het probleem is dat veel collega’s bang zijn voor wat er daarna gebeurt.” Dat is misschien wel de belangrijkste rode draad uit jullie antwoorden.

89% werkte weleens door terwijl ziek of unfit

Een van de meest opvallende uitkomsten: 194 van de 218 respondenten — 89% — geven aan tijdens hun dienstverband bij KLC weleens naar het werk te zijn gegaan of te zijn blijven werken terwijl zij zich eigenlijk ziek of unfit hadden moeten melden. Slechts 11% zegt dit nooit te hebben gedaan.

Waarom melden collega’s zich dan niet ziek of unfit? Van de 194 collega’s die weleens doorwerkten, noemt maar liefst 85% angst voor negatieve gevolgen als reden. Daarnaast noemt 40% het verantwoordelijkheidsgevoel richting collega’s, 22% de werkdruk en 20% druk vanuit leidinggevenden. “Je kunt je ziekmelden. Maar je weet dat het gevolgen kan hebben voor je toekomst. Dus ga je toch maar werken.”

Dit raakt niet alleen aan welzijn of goed werkgeverschap. Als medewerkers aangeven door te werken terwijl zij zichzelf eigenlijk ziek of unfit achten, raakt dat ook aan de vraag of de cultuur voldoende ruimte biedt om op het juiste moment een verantwoorde keuze te maken. Het raakt ook aan de vraag of er in alle gevallen wel sprake is van adequate vliegveiligheid.

70% voelt zich niet vrij om zich ziek te melden

Ook de antwoorden op de vraag hoe vrij collega’s zich voelen om zich bij gezondheidsklachten ziek te melden, zijn veelzeggend. 70% voelt zich helemaal niet vrij, niet vrij of een beetje niet vrij om zich ziek te melden. Slechts 25% voelt zich in meer of mindere mate vrij.

Daarbij valt een belangrijk verschil op. Wanneer we vragen of collega’s zich veilig voelen om gezondheidsproblemen met hun leidinggevende te bespreken, antwoordt 61,5% in meer of mindere mate positief. Toch voelt 70% zich niet vrij om daadwerkelijk de stap naar een ziekmelding te zetten.

Dat suggereert dat de kern van het probleem niet uitsluitend ligt bij de persoonlijke relatie met de direct leidinggevende. De veel grotere zorg lijkt te zitten in de mogelijke gevolgen van een ziekmelding voor beoordeling, loopbaan en doorstroom. “Mijn leidinggevende kan best begripvol zijn. Maar uiteindelijk weet je niet wat er met je verzuimgegevens gebeurt en welke gevolgen dat later heeft.”

Doorstroom naar KLM: de grootste bron van angst?

De cijfers over de doorstroom naar KLM behoren tot de meest uitgesproken uitkomsten van de hele peiling. 79% van de respondenten heeft het gevoel dat ziekteverzuim of een unfitmelding in behoorlijke, grote of zeer grote mate negatieve invloed heeft op de doorstroomkansen naar KLM. Maar liefst 50% zegt zelfs: in zeer grote mate.

Ook bij de afzonderlijke stelling “Medewerkers die zich ziek of unfit melden of met een verzuimverleden maken minder kans op doorstroom naar KLM” is het beeld duidelijk: 75% is het daar in meer of mindere mate mee eens, tegenover 15% die het er in meer of mindere mate mee oneens is. “Ziek zijn voelt niet als ziek zijn. Het voelt alsof je moet kiezen tussen je gezondheid en je toekomst bij KLM.”

Of die gevreesde consequenties in alle gevallen daadwerkelijk optreden, is één vraag. Maar voor de cultuur op de werkvloer is óók bepalend wat medewerkers op basis van ervaringen en waarnemingen geloven dat er gebeurt. En die perceptie blijkt zeer breed aanwezig. 69% zag concrete voorbeelden van negatieve gevolgen.

Het gaat bovendien niet alleen om een abstract gevoel. 150 respondenten — 69% — zeggen binnen het korps één of meerdere voorbeelden te hebben gezien waarbij verzuim heeft geleid tot negatieve reacties of gevolgen vanuit collega’s of KLC. Uit de toelichtingen komt een consistent patroon naar voren. De voorbeelden gaan veel vaker over ervaren gevolgen vanuit KLC dan over negatieve reacties van collega’s. Respondenten leggen vooral een relatie tussen ziekteverzuim en doorstroom, beoordelingen en loopbaankansen.

Die ervaren consequenties versterken volgens de antwoorden vervolgens weer de drempel om zich ziek of unfit te melden. “Iedereen kent wel een verhaal. En juist daardoor denkt iedereen twee keer na voordat hij of zij zich ziekmeldt.”

76% ervaart negatieve invloed op gezondheid en werkgeluk

De cultuur rondom ziekmelden en verzuim heeft volgens een grote meerderheid ook gevolgen voor het persoonlijke welzijn. 76% ervaart een beetje negatieve, negatieve of erg negatieve invloed op de mentale gezondheid en het werkgeluk. Daartegenover ervaart slechts 3% een positieve of erg positieve invloed.

De open antwoorden spreken over angst, stress, wantrouwen, druk om te snel terug te keren en onzekerheid over de gevolgen voor de toekomst. Tegelijkertijd zijn er óók positieve ervaringen genoemd, met leidinggevenden die medewerkers juist empathisch en persoonlijk begeleiden. Die ervaringen zijn belangrijk, omdat ze laten zien dat het anders kan.

91% herkent in enige mate een angstcultuur

We legden uiteindelijk de stelling voor: “Binnen KLC is er sprake van een angstcultuur rondom verzuim op de werkvloer.” De uitkomst is uitgesproken. 51% is het hier helemaal mee eens, 29,5% mee eens en nog eens 10% een beetje mee eens. Samen is dat ruim 90%. Slechts 8,5% is het in meer of mindere mate oneens met deze stelling.

Ook 82% is het in meer of mindere mate eens met de stelling dat het binnen het korps als normaal wordt beschouwd om door te werken met gezondheidsklachten om zo geen ziekmelding te hebben.

Wat moet er volgens jullie veranderen?

Jullie vragen niet primair om méér regels. Uit de 181 verbetersuggesties komt juist een duidelijke behoefte naar voren aan vertrouwen, transparantie en menselijkheid.

De belangrijkste boodschap is: maak aantoonbaar dat een legitieme ziekmelding geen negatieve gevolgen heeft voor iemands loopbaan. Wees transparant over beleid, dossiers en besluitvorming. Benader verzuim vanuit ondersteuning in plaats van controle. Investeer in leidinggevenden die vertrouwen uitstralen. Geef medewerkers daadwerkelijk de ruimte om ziek te kunnen zijn en zorg voor heldere, eenduidige communicatie over de regels. Dit ook in het belang van de vliegveiligheid. “Ziek zijn zou geen strategische afweging moeten zijn.”

Onze conclusie: dit signaal kan niet worden genegeerd

De uitkomst van deze peiling betekent niet dat iedere KLC-collega dezelfde ervaring heeft. Er zijn ook collega’s die positieve ervaringen hebben met hun leidinggevende of met de begeleiding tijdens ziekte en re-integratie. Die ervaringen verdienen eveneens erkenning.

Maar het totaalbeeld is te duidelijk om te relativeren. Wanneer 89% weleens doorwerkt terwijl men zich eigenlijk ziek of unfit had moeten melden, 85% van deze groep angst voor negatieve gevolgen noemt, 79% een sterke negatieve relatie ervaart tussen verzuim en doorstroom naar KLM en ruim 90% in enige mate een angstcultuur rondom verzuim herkent, dan is er sprake van een serieus en breed gedragen signaal.

Dat signaal gaan wij niet naast ons neerleggen. En wij verwachten hetzelfde van KLC

De Unie zal de resultaten gebruiken in het gesprek met KLC en aandringen op concrete maatregelen die het vertrouwen herstellen. Niet alleen mooie woorden of de formele boodschap “ziek is ziek”, maar aantoonbare veranderingen in beleid, uitvoering en cultuur.

Want een medewerker die ziek of unfit is, moet een verantwoorde keuze kunnen maken zonder angst voor de gevolgen voor beoordeling, loopbaan of toekomst.

Wordt vervolgd.

Heb jij vragen over dit onderwerp of over de enquête? Of wil je gewoon even iets delen? Laat het ons weten via klc-cabine@unie.nl of via onze Instagram.

Met vriendelijke groet,

Het KLC De Unie bestuur,

Damiën

Meckx

Naomi

Annika

Lindsey

Gertjan Tommel, belangenbehartiger, 06-5252 2034